Lekker bruin mengen

Dag 19

Gesterkt door de gastblog van mijn opdrachtgever, die zich gisteren (dag 18) heeft geopenbaard, ben ik vandaag vol goede moed aan de slag gegaan. Dus de hoogste tijd voor wat serieuze schildertechnische overwegingen.
palet bruinTwee tinten roodbruin, voor het zonlicht op de bakstenen muren.

Goed opgeschoten

Vorm van de schaduwenNa het voorwerk dat ik gisteren had gedaan, kon ik vandaag in één keer het zonlicht aanbrengen op de gebouwen. Het ging om twee zaken die ik had uitgezocht:

  • De juiste kleur van het licht op de muren (door leken afgedaan als ‘bruine verf mengen’) - vooraan sterk van toon, naar achteren toe vervagend. De hoog-oranje tint die er gisteren nog stond, heb ik afgezwakt.
  • De vorm van de schaduwen op de gebouwen. Op de afbeelding hiernaast zie je in detail hoe dat uitpakt.

Hieronder de tussenstand toen ik er vandaag mee ophield. Je kunt zien dat de kleuren iets genuanceerder zijn. Wat een verschil met dag 18! Voor mij is het de moeite van het puzzelen en uitzoeken waard geweest.

Het licht op de gebouwen eindelijk in balansklik voor vergroting

De gebouwen zijn nu eindelijk in balans, de sfeer is zoals ik in gedachten had, tot mijn grote tevredenheid. Ik ga nu door naar de volgende stap: het schilderen van de velden, de duinen, de zee, de lucht.

Morgen de laatste dag?

Begin februari startte ik dit project met de wens om het in 4 weken af te hebben. Dan zou ik nu nog één werkdag (okay, plus een weekend) hebben om het schilderij af te ronden. Gaat niet lukken… Maar mijn opdrachtgever is coulant gebleken, dus ik kan - in ieder geval tot en met dit weekend - nog rustig slapen.

Morgen meer over de planning, en wat het stellen van een doel me heeft gebracht.
schilderskistMorgen verder!

Beetje tempo erin

Dag 18. Om een dagje pauze te hebben van het bloggen over de voortgang van mijn schilderij, vandaag een gastblog door mijn Opdrachtgever, die verder anoniem wenst te blijven:

Beste mensen, bij deze neem ik de gelegenheid om te onthullen dat Matthijs dit schilderij maakt voor een Virtuele Opdrachtgever, namelijk ondergetekende. Zijn genereuze aanbod voor een gastblog kon ik niet aan mij voorbij laten gaan. Ik hoop dat u deze afwisseling weet te waarderen.

Matthijs heeft op Dag 18 (nog maar 2 dagen te gaan…) de hele ochtend bruine verf zitten mengen om de exacte tint sienna voor de bakstenen muren te bepalen, om uiteindelijk om acht uur ’s avonds tot de conclusie te komen dat wat hij gisteren had, al goed was.

Het resultaat van vandaag:

Bakstenen en schaduwenklik voor vergroting

Dat schiet natuurlijk niet op. (Zoek de verschillen met Dag 17).

Ook het bepalen van het precieze perspectief van de schaduwen op de gebouwen blijkt, zelfs voor een ingenieur Civiele Techniek, geen sinecure. Toen hij thuis naar Youtube uitlegvideos over schaduwen ging zitten kijken en mij zelfs om tips begon te vragen (het moet niet gekker worden), moest ik echt even ingrijpen.

Als ongeduldige Virtuele Opdrachtgever die binnen 4 weken een schilderij boven de bank wil (of een opening van een nieuw bedrijfspand door de burgemeester heeft georganiseerd) - kreeg ik de onbedwingbare neiging zelf de kwast ter hand te nemen, we hebben immers nog maar 2 dagen.

Dingen gaan toch wat vlotter in Photoshop, dus ik heb even snel wat gebouwen ingekort, kleur aangebracht en speels een paar kliko’s op het balkon gezet. Die waren iets teveel van het goede en heb ik weer weggegumd. Maar die glazenwassers en ganzen geven wel een lekker ruimtelijk perspectief, toch?

Heeft die jongen morgen alvast een goede basis voor de eindsprint:

Suggesties van de opdrachtgeverklik voor vergroting

Vr. Gr.

R. te ’s-G.

Zon, schaduw en een werk dat uit de verf komt

Dag 17

Gisteren en vandaag ben ik onder andere bezig geweest met het bepalen van de schaduwen die de torenflats (en de flat waar we zelf op staan) werpen op de gebouwen. Daarover verderop meer. Maar eerst goed nieuws:

De afbeelding begint uit de verf te komen!

Met de onderschildering klaar, en het verloop van het licht en de schaduwen bekend, kon niets me nog weerhouden van het beginnen aan de toplagen. Zoals ik me gisteren had voorgenomen, ben ik begonnen om de centrale gebouwen eerst te schilderen.

De zon valt nu op de daken en op stukjes van de bakstenen muren. De eerste schaduwen beginnen zich al af te tekenen. Vooral de oranje vlakjes zijn nu nog wat ongenuanceerd (komt ook door de foto). Omdat de gebrande sienna die ik gebruik niet in één keer dekkend is, kan ik de baksteen pas later via een glaceerlaag de juiste toon geven.

Hieronder de tussenstand, toen de beschikbare tijd op was voor vandaag. Dat laatste gebeurt overigens elke dag veel sneller dan ik zou willen. Eenmaal bezig, rechterhersenhelft ingeschakeld, vliegt de tijd voorbij. Gelukkige uren.

De eerste zon en schaduwen tekenen zich afklik voor vergroting

Een apart verdwijnpunt voor de zon

Zoals beloofd, hier de uiteenzetting hoe ik het verloop van de schaduwen heb bepaald.

Vantevoren heb ik bedacht dat het zonlicht van rechtsachter moet komen, zodat de torenflats schaduwen werpen over de diagonaal van het doek - diagonale lijnen in een schilderij doen het meestal goed. Het verdwijnpunt van de zonnestralen ligt daarmee linksvoor, ongeveer 70 cm buiten het doek, op de horizon.

Om gebruik te kunnen maken van dit verdwijnpunt - om de randen van de schaduwgebieden kloppend te krijgen - heb ik aan de achterkant van het doek een houten lat bevestigd, die links ter hoogte van de horizon krap een meter uitsteekt. Op de plek van het verdwijnpunt van het zonlicht heb ik vervolgens scharnierend een tweede lat bevestigd (de wit metalen roede op de foto). Nu kan ik de richting van het zonlicht en dus de schaduwen bepalen op alle plekken van het doek, door de lat naar de juiste positie te draaien en de richting op die plek over te nemen.

Verdwijnpunt buiten het doekConstructie om een verdwijnpunt buiten het doek te kunnen benutten. De witte lat kan draaien.

Wat komt eerst, wat komt later?

Dag 16

Vandaag stond in het teken van puzzelen. Vind ik leuk.

Daardoor wel een enigszins technisch en misschien onduidelijk verhaal in deze blogpost. Maar ik kan even niet anders - ik zit middenin het puzzelproces en daar wil ik blijven ook.

Aanvankelijk was ik van plan om vandaag de onderschildering van de bomen te schilderen. Maar ik heb het plan gewijzigd: bij nader inzien leek het me logischer om eerst te werken aan de definitieve uitvoering van de gebouwen. Omdat de bomen voor/boven (takken) de gebouwen komen te staan/hangen. Anders moet ik straks tussen de takken door de lichtval op de achtergrond gaan aanbrengen. Zou niet handig zijn.

Nu het schilderij voor het overige wel in de onderschildering staat, kan ik aan de toplagen beginnen: kleurstelling, detaillering, lichtval, contrasten, dieptewerking, enzovoorts.

Op het schetsdoek ben ik gaan zoeken naar de juiste kleur en toon voor, om te beginnen, de platte daken en de bakstenen muren. Omdat die het meest bepalend zijn in het verloop van het beeld van dichtbij naar de verte. Daarna op het grote doek ook wat testen gedaan.

  • Kleur: een tint van grijs. Verscheidene varianten geprobeerd. De daken die ik nu heb geschilder, droogden nogal bruingrijs op. Beviel me niet. Daarna een stukje blauwgrijs geprobeerd. Veel beter, straks een mooi contrast met de sienna-tonen van de bakstenen.
  • Toon: te fel (wit) ziet er niet uit, dan wordt het een kunstmatig oplichtend schilderij. Te flets ziet er ook niet uit, dan gebeurt er niets. Dus een middentoon benodigd, waarmee je het schilderij ‘gelooft’.

De werkvolgorde waarvan ik nu hoop dat die gaat werken: eerst vooraan de juiste kleur en toon aanbrengen, naar achteren toe het contrast verminderen en de kleuren verzachten.

Morgen verder!

Op het plaatje hieronder het resultaat van de testen op het grote doek.

Grijstinten proberenklik voor vergroting

Tenslotte heb ik vandaag gewerkt aan het bepalen van de richting van de schaduwen van de torenflats. Daarover morgen meer.

Weekendoverweging: hoe schilder ik een boom?

Gisteren had ik de onderschildering van de bomen willen maken. Maar omdat ik er nog niet helemaal over uit was (ben) hoe ik de bomen wil weergeven, ben ik eerst op het schetsdoek gaan werken:

Op het schetsdoek zoeken naar de manier waarop ik de bomen wil weergevenklik voor vergroting

Wat mogelijkheden hebben zich aangediend:

  • Bomen in de verte - dat klopt al voor me: 1. dekkend schilderen met donkerblauw (pruisisch) 2. blauwgrijze toetsen aanbrengen 3. blauwgrijs glaceren (= transparant laagje erover).
  • Bomen in het middengebied (tussen de gebouwen die verder weg staan) - heb ik ook gevonden: 1. dekkend schilderen met een donkere bruinzwarte toon 2. spaarzaam transparante bruinroze toetsen aanbrengen 3. blauwgrijs glaceren.
  • Bomen vooraan - daarvoor heb ik de aanpak nog niet gevonden. Het punt is, dat ik winterse bomen wil schilderen. Op de voorgrond zijn dat takken waar je tussendoor kunt kijken. Maar in de stijl van het schilderij, past het niet om heel precies takken weer te geven - in ieder geval niet zoals ik dat zou doen. En globaal werken helpt weer niet bij het tussendoorkijken en het creëren van een gevoel van nabijheid.

Edward Hopper kale boomOp het web heb ik nog wat schilderijen gegoogled van andere schilders. Eerst Edward Hopper natuurlijk ;-) Die was er blijkbaar ook nog niet uit, want in zijn hele oeuvre heb ik maar 1 zielige kale boom kunnen vinden, zie afbeelding hiernaast. In ieder geval niet wat ik zoek. De rest is allemaal zomer en herfst wat de klok slaat bij hem.

Dan maar zoekterm tree painting winter geprobeerd.

Tja… Hmm… Ach…

Nou vooruit, hier een geinig blogje over het construeren van een kale boom in een winterlandschap. Nog niet helemaal wat ik zoek.

Morgen verder puzzelen dus.

Yin & Yang in de kunst

Dag 15

Vanochtend de laatste hand gelegd aan de onderschildering van de gebouwen. Al met al heeft deze fase behoorlijk wat tijd gekost, meer dan ik gepland had. Vooral het straktrekken van de portiekwoningen heeft veel extra uren gevraagd. Gisteren heb ik bovendien de beslissing genomen om alle gebouwen dezelfde hoogte te geven. Dat heeft me nog een extra ochtend beziggehouden. Geeft nu een rustiger beeld - en daar was het om te doen. De ruimte in de verte heb ik ook van een nieuwe laag voorzien. De onderschildering is nu klaar op de bomen na. Om op schema te blijven wil ik daarvoor dit weekend nog een paar uur uittrekken. Stil en rustig op m’n atelier, echte Yin-tijd.

(Yin-tijd? Lees hieronder verder.)

De onderschildering van de gebouwen is klaarklik voor vergroting

Wanneer ik nu naar het doek kijk, komt het somber op me over. Kan er nóg meer bruin, zwart en grijs gecombineerd worden in een geometrisch patroon? Voor mij vormt het evenwel de ideale ondergrond om een stil schilderij te maken. De lichtere tonen die ik volgende week ga aanbrengen, zullen er niet uit gaan knallen, maar van onderaf gedekt worden. De rust zit er al in.

Yin & Yang

En wat dan nog, als het schilderbij ’somber’ is? Moeten alle schilderijen altijd mooi, vrolijk, aangenaam zijn? Dit lijkt me een goed moment om de begrippen Yin en Yang erbij te halen, die in m’n Tai Chi-lessen een essentiële rol spelen.

Yin Yang symbool In het Chinese Taoïsme wordt gesteld dat het universum is opgebouwd uit de twee tegengestelde principes Yin en Yang.

Yin is het principe van stilte, naar binnen keren, herfst en winter, vergankelijkheid, kou, het noorden, de maan, het vrouwelijke.

Yang is het principe van beweging, creatie, lente en zomer, bloei, warmte, het zuiden, de zon, het mannelijke.

Yin en Yang kunnen niet zonder elkaar, ze vullen elkaar volledig aan. Denk bijvoorbeeld aan compost (yin) en de bloem die erop groeit (yang), een topsporter (yang) die voldoende tijd moet vrijhouden voor rust en herstel van zijn spieren (yin), de nacht (yin) waarin we uitrusten van de dag (yang).

In de westerse wereld zijn we geneigd om vooral Yang te willen meemaken: actie, afleiding, spullen kopen, alleen maar fijne emoties voelen. Met het verwaarlozen van Yin-aspecten verliezen velen hun balans. Het is voor iedereen nodig om tot rust te komen, zichzelf te voelen, verdriet te ondergaan, gebeurtenissen te verwerken, inspiratie op te doen voor hernieuwde creatie en actie.

En nu terug naar de kunst. Een ’somber’, rustig schilderij kan je helpen om met Yin in contact te komen, even stil te staan, met onverwerkte gebeurtenissen in contact te komen. Om vervolgens een ‘vrolijk’ schilderij op waarde te kunnen schatten - om wat het ís, niet om je van een depressie af te houden. Daarom houd ik van schilderijen met lelijke gebouwen, kliko’s, coniferen en regen. Omdat ze Yin zijn.

Hieronder een typerend Yang-voorbeeld, een schilderij dat ik in 2005 heb gemaakt: Samen op de brommer. De kleuren knallen eruit, er zit beweging in, het gaat om actie, emotie, uiterlijk vertoon.

schilderij Samen op de brommer‘Samen op de brommer’, Matthijs Winnubst, 2005

Symbolisme - of is een toren gewoon een toren?

Dag 14

Symbolisme
“Wie zijn dat?”, vroeg mijn ateliergenoot Jaline toen ze naar de twee torenflats op mijn schilderij keek. “Mijn vader en mijn moeder”, antwoordde ik intuïtief vanuit mijn rechterhersenhelft.

“Oh ja, is dat zo?”, vraagt mijn rationele linkerhersenhelft zich af, nu ik aan het bloggen ben. “Stelt alles wat je schildert iets diepers voor? Komt alles wat je doet vanuit je onbewuste? Is je oeuvre eigenlijk al bepaald in je jeugd?”

Een kunststroming die positief zou hebben geantwoord op bovenstaande vragen, is het symbolisme geweest. (Meer over het symbolisme op Wikipedia.)

Uit Wikipedia geciteerd: Verbeeldingskracht, spiritualiteit en intuïtie kwamen centraal te staan. Er was sprake van een sterke hang naar het verleden en een gerichtheid op het onderbewuste, het esoterische en het onverklaarbare. Kortom, wat de symbolisten schilderden, had voor hen een diepere betekenis. Onderwerpen, vormen, kleuren werden gezien als symbool. Freud zou zijn vingers erbij hebben afgelikt.

Hieronder een voorbeeld van de bekendste Nederlandse symbolische kunstenaar, Jan Toorop.

Jan TooropJan Toorop, Beurs van Berlage Café: tegeltableau ‘Het Verleden’

En mijn eigen antwoord op de vragen die ik me stelde? Ja, het onbewuste speelt een rol, meer dan je zou denken. En nee, niet álles wordt door het onbewuste bepaald. Soms is een torenflat gewoon een torenflat. En geen …