Matthijs Winnubst

Nadat ik 4 jaar als deelnemer heb mogen schilderen op Atelier Anders Bekeken, ben ik er in 2008 zelf in dienst getreden. In eerste instantie heb ik als begeleider op het atelier gewerkt, daarna ben ik in onze lijstenmakerij en ons kantoor getrokken om de kunstuitleen onder mijn hoede te nemen. Daar voer ik het beheer over een groeiende collectie Outsider Art - waarvoor ik liever de term Andere Kunst gebruik.

Anders Bekeken

Anders Bekeken is een onderdeel van de Stichting REAKT. Deze stichting biedt mensen met psychiatrische of psychosociale problemen de mogelijkheid om zich te ontwikkelen, om dagstructuur en sociale contacten op te doen, om te leren en om te oefenen meer deel te nemen aan de maatschappij. Bovendien leveren we onze bijdrage aan een positieve beeldvorming over onze doelgroep.

Een blik in het atelier van Anders BekekenAnders Bekeken is inmiddels gevestigd in Gouda, Den Haag en Rotterdam. De vestiging in Den Haag bestaat uit een schildersatelier, een galerie annex cadeauwinkel en een kunstuitleen. We begeleiden zo’n honderd deelnemers die regelmatig schilderen op het atelier. Daarnaast zijn er ook deelnemers die liever thuis of op andere vestigingen werken, en cliënten die zich met andere kunstvormen uitdrukken zoals installaties, fotografie of keramiek.

De meesten van deze kunstenaars stellen hun werk ter beschikking voor verkoop in onze galerie en voor uitleen aan bedrijven en particulieren. Ze hebben inmiddels zo’n 2000 werken in collectie bijeengebracht voor de kunstuitleen. Wij – medewerkers, deelnemers en vrijwilligers - werken er hard aan om deze collectie binnenkort op internet te kunnen presenteren.

Outsider Art of Andere Kunst?

De gangbare term voor kunst van mensen die, vaak op zichzelf, buiten het reguliere kunstcircuit werken is Outsider Art. Dit betreft bijvoorbeeld verstandelijk gehandicapten, kinderen, gevangenen of psychiatrische patiënten. Deze term is eigenlijk niet meer van deze tijd, omdat er steeds minder sprake is van zogenaamde outsiders. Integendeel, we werken bij REAKT juist gepassioneerd en met succes aan rehabilitatie van mensen die, vaak omdat ze veel traumatische ervaringen hebben meegemaakt, in meerdere of mindere mate met de psychiatrie in aanraking zijn geweest.

Adolf Wölfli, detailToch zijn er in sommige gevallen verschillen te zien met de reguliere kunst van de academies, galeries en kunsthandel. Veel cliënten hebben vanuit een traumatische geschiedenis, hun beperkingen of een ziektebeeld een ongangbare kijk op zichzelf en de wereld, wat zich vertaalt in kunst die oorspronkelijk is, weinig of niet beïnvloed door heersende kunstopvattingen. Daarom spreek ik liever over Andere Kunst, om rechtstreeks te benoemen waar we het over hebben (namelijk kunstwerken) en om een buitengewoon diverse groep kunstenaars niet in het gedateerde hokje ‘outsiders’ te plaatsen.

Wij staan niet alleen!

Er zijn talrijke voorbeelden van de belangstelling voor - en het belang van - Andere Kunst. Kunstenaars uit de kunstgeschiedenis die zelf Andere Kunst maakten of daar nauw bij betrokken waren zijn bijvoorbeeld Paul Klee, Jean DuBuffet, Karel Appel, Adolf Wölfli en Hundertwasser.

In Nederland is Museum Het Dolhuys in Haarlem actief op het gebied van psychiatrie en Andere Kunst. In Gent (B) staat het Museum Guislain, waar naast een vaste expositie over de psychiatrie een collectie Andere Kunst is ondergebracht.

Momenteel loopt er onder de naam Kunst Inclusief een onderzoek naar de mogelijkheden om mensen met een beperking hun artistieke activiteiten buiten de kaders van dagbesteding en zorgateliers te laten uitvoeren. Aan dit onderzoek werkt Anders Bekeken ook mee.

Zo zijn er - meer dan terecht - vele initiatieven die de waarde en het belang van Andere Kunst onder de aandacht brengen, op weg naar breed gedragen erkenning en waardering.